Η ψωρίαση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης δερματοπάθεια, που σήμερα αναγνωρίζεται και ως πολυ-συστηματική φλεγμονώδης διαταραχή.
- Προσβάλλει εξίσου άνδρες και γυναίκες
- Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ωστόσο η εμφάνιση στην ενήλικη ζωή είναι συχνότερη.
- Πρόκειται για ανοσολογικά μεσολαβούμενη νόσο.
- Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο.
- Το γονιδιακό σημείο PSORS1 στο MHC (χρωμόσωμα 6p21) θεωρείται βασικός γενετικός παράγοντας κινδύνου.
Κλινικές Εκδηλώσεις:
Κατά πλάκας ψωρίαση (συχνότερη μορφή):
ερυθρές, σαφώς αφοριζόμενες πλάκες με παχιά λέπια. Συχνές εντοπίσεις: τριχωτό κεφαλής, αγκώνες, γόνατα, μεσογλουτιαία σχισμή.
Άλλες μορφές:
Σταγονοειδής ψωρίαση
Φλυκταινώδης ψωρίαση
Ερυθροδερμική ψωρίαση
Στους ασθενείς με ψωρίαση παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος για: ψωριασική αρθρίτιδα, παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, αθηροσκλήρωση
Διάγνωση
Στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται με κλινική εξέταση. Σε αμφίβολες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί βιοψία δέρματος.
Θεραπεία Χρόνιας Κατά Πλάκας Ψωρίασης σε Ενήλικες
Η ψωρίαση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης δερματοπάθεια που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από την έκταση και την εντόπιση των βλαβών, τις συνοδές παθήσεις, αλλά και τις ανάγκες και προτιμήσεις του κάθε ασθενούς.
Υπάρχουν τρεις βασικοί άξονες θεραπείας:
1. Τοπική θεραπεία
Η πρώτη επιλογή για περιορισμένη ψωρίαση.
Κορτικοστεροειδή: τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα σκευάσματα.
- Χαμηλής ισχύος για ευαίσθητες περιοχές (πρόσωπο, πτυχές, γεννητικά).
- Υψηλότερης ισχύος για αγκώνες, γόνατα, τριχωτό.
Ανάλογα βιταμίνης D: συχνά συνδυάζονται με κορτικοστεροειδή για καλύτερο αποτέλεσμα.
Ενυδάτωση με πλούσιες κρέμες/αλοιφές που μειώνουν το αίσθημα ξηρότητας και βοηθούν στη διατήρηση της βελτίωσης.
Συνδυασμός Τοπικού Κορτικοστεροειδούς με Τοπικό Ανάλογο Βιταμίνης D
Σκοπός:
Ο συνδυασμός ενός τοπικού κορτικοστεροειδούς με ανάλογο βιταμίνης D είναι πιο αποτελεσματικός σε σχέση με τη μονοθεραπεία με κορτικοστεροειδές.
Χορήγηση:
Σταθερός συνδυασμός (calcipotriol + betamethasone dipropionate ): εφαρμόζεται μία φορά την ημέρα στις πάσχουσες περιοχές.
Αναμενόμενα αποτελέσματα:
Κλινική βελτίωση συνήθως εμφανίζεται μέσα σε 2–4 εβδομάδες, εφόσον η θεραπεία εφαρμόζεται σωστά.
Τοπικοί Αναστολείς Καλσινευρίνης
Παραδείγματα: Τακρόλιμους (αλοιφή 0,1%), Πιμεκρόλιμους (κρέμα 1%)
Τρόπος δράσης:
Έχουν αντιφλεγμονώδη δράση μέσω της αναστολής της καλσινευρίνης, μειώνοντας έτσι την ενεργοποίηση των
Τ-λεμφοκυττάρων και τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Χρήση στην ψωρίαση:
Προτιμώνται για περιοχές με ευαίσθητο δέρμα, όπου τα τοπικά κορτικοστεροειδή μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες:
- Πρόσωπο
- Πτυχές δέρματος (π.χ. μασχάλες, βουβωνική χώρα, κάτω από το στήθος)
- Γεννητική περιοχή
Χορήγηση:
- Εφαρμογή δύο φορές την ημέρα στις πάσχουσες περιοχές.
- Αναμενόμενη ανταπόκριση: πρώτα σημάδια βελτίωσης μέσα σε περίπου 2 εβδομάδες, συνεχιζόμενη βελτίωση τις επόμενες εβδομάδες
2. Φωτοθεραπεία
- Χρησιμοποιείται σε εκτενέστερη ή ανθεκτική ψωρίαση.
- Στενού φάσματος UVB (NBUVB): αποτελεσματική και σχετικά ασφαλής επιλογή.
3. Συστηματική θεραπεία
Ενδείκνυται σε σοβαρή ή εκτεταμένη ψωρίαση, καθώς και όταν συνυπάρχει ψωριασική αρθρίτιδα.
- Κλασικά συστηματικά φάρμακα: μεθοτρεξάτη, κυκλοσπορίνη, ακιτρετίνη.
- Βιολογικοί παράγοντες: στοχευμένες θεραπείες που δρουν στο ανοσοποιητικό (anti-TNF, anti-IL-12/23, anti-IL-17, anti-IL-23).
Η επιλογή εξαρτάται από το προφίλ του κάθε ασθενούς, τις ανάγκες, την ασφάλεια και την πρόσβαση στη θεραπεία.
Συστηματικές Θεραπείες για την Ψωρίαση
Γενικά
- Πολλά συστηματικά φάρμακα είναι αποτελεσματικά για την ψωρίαση κατά πλάκaς.
- Κύρια κατηγορία: ανοσοκατασταλτικές και ανοσοτροποποιητικές θεραπείες.
Βιολογικοί Παράγοντες
Οι βασικές κατηγορίες βιολογικών θεραπειών για την ψωρίαση είναι:
- Αναστολείς IL-23
- Αναστολείς IL-17
- Αναστολείς TNF-α
Κριτήρια επιλογής:
- Αποτελεσματικότητα & προφίλ ασφάλειας
- Συνοσηρότητες του ασθενούς
- Προτιμήσεις ασθενούς (συχνότητα δόσεων, τρόπος χορήγησης)
Η προσέγγιση στην επιλογή βιολογικού παράγοντα είναι σύμφωνη με τις κατευθυντήριες οδηγίες της American Academy of Dermatology και του National Psoriasis Foundation.
Προφυλάξεις – Αξιολόγηση και Παρακολούθηση Ασθενούς
Πριν την έναρξη συστηματικής ή βιολογικής θεραπείας, είναι σημαντική η λεπτομερής λήψη ιστορικού.
Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
- Ενεργές ή λανθάνουσες λοιμώξεις
- Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου
- Καρδιακή ανεπάρκεια
- Απομυελινωτικά νοσήματα όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας
- Κατάσταση εμβολιασμών (αποφυγή ή προσοχή με ζώντες εξασθενημένους ιούς)
- Κύηση ή προγραμματισμός κύησης
Επιπλέον παράγοντες:
- Φυματίωση
- HIV λοίμωξη
- Ιογενείς ηπατίτιδες
- Ιστορικό κακοήθειας
Βασικές Εξετάσεις πριν την Έναρξη Θεραπείας
Πριν από την έναρξη βιολογικής αγωγής, συνιστάται έλεγχος με εργαστηριακές εξετάσεις:
- Φυματίωση (TB): Quantiferon-TB (IGRA) ή Mantoux (PPD).
- Ηπατίτιδα B & C: HBsAg, anti-HBs, anti-HBc, anti-HCV.
- Αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος
Παρακολούθηση Κατά τη Διάρκεια της Θεραπείας
- Κλινική επανεξέταση: στους 3 μήνες για έλεγχο αποτελεσματικότητας και τουλάχιστον ετησίως.
- Φυματίωση: ετήσιος έλεγχος
- Αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος : γενική αίματος & βιοχημικός έλεγχος στους 3 μήνες, στη συνέχεια κάθε 6–12 μήνες.
Συμπέρασμα
Η θεραπεία της ψωρίασης είναι εξατομικευμένη και μπορεί να συνδυάζει διαφορετικές προσεγγίσεις. Στόχος είναι ο έλεγχος των βλαβών, η μείωση των συμπτωμάτων και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.
